هم مستدعى تقديم مبهم است . خود در اين‌جا تقديم مبهمى نيست . پس معيّن گرديد كه بايد « من » يا لفظا يا تقديرا از بهر ابتداء باشد . اى اصدر و او انسبوا و استخرجوا من مثل العبد بسورة چه مدار استخراج همين « عبد » و غير عبد نبايد بود . بدين جهت معيّن شد كه در وجه ثانى بايد ضمير به « عبد » راجع شود . لان هذا و اشاله ليس بواف و اين‌كه بعضى از فضلا متصدّى سؤال گشته و گفته‌اند : قول « صاحب كشّاف » كه در وجه اوّلين ارجاع ضمير را به « مما نزلنا » و به « عبد » جايز داشته ، صراحتا و در وجه ثانى به تلويح حصر نموده ، مبهم است . كاش مىدانستم فرق در بين اين كه بگويى : « فاتوا بسورة كائنه من مثل ما نزّلنا » و بگويى « فاتوا من مثل ما نزلنا بسورة » چيست ؟ گوييم وقتى كسى را بگويى : « ايت برجل من البصرة » و « ايت من البصرة برجل » تفاوتى در بين اين دو عبارت بكنى ، در بين آن دو شال هم فرق نموده و شكّ و ريب از تو زايل شود . باز گوييم كلمهء « من » چون به فعل متعلّق شود ، ظرف لغو و « من » يا ابتدائيّه و مفعول به و يا تبعيضيّه است . چه بيانيّت « من » مقتضى است كه ظرف مستقر باشد و مقدّر خلاف آن است . پس اگر از بهر تبعيض باشد ، معنى آيه چنين است : « فاتوا بعض مثل المنزل بسورة » آن ظاهر البطلان است . هرگاه از بهر ابتدائيّت هم باشد ، مطلوب به تحدّى اتيان به سورت مطلق نيست ، بلكه مشروط بدين است كه بعضى از كلام چون قرآن باشد ، خود اين از مقصود و مقتضاى مقام بعيد خواهد بود . زيرا مقام مقتضى تحدّى است بر سبيل مبالغه و قرآن در اعجاز به مرتبه‌اى رسيده كه « لا يوجد لا قلّة نظير فكيف للكل » . پس در اين صورت ، تحدّى به سورتى مىشود كه در اعجاز مثل قرآن باشد و اين معنى آن‌گاه مستفاد شود كه ضمير به « مما نزلنا » راجع و « من مثله » سورت را صفت و « من » بيانى باشد . در اين وقت مأتى به مشروط به شرطى نمىشود . چه بيان و مبيّن به منزلهء شيئى واحد مىباشند . چنان‌چه حق تعالى فرموده : فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ « 1 » و قول مصنّف در سورهء فرقان كه گفته : « ان تنزيله مفرقا و تحديهم بأن يأتوا ببعض تلك التفاريق كما نزل شىء منها أدخل فى الاعجاز و أنور للحجة من أن ينزل كله جملة واحدة فيقال لهم جيئوا يمثل هذا الكتاب فى فصاحته مع بعد ما بين طرفيه او طوله » تقويت اين كلام مىنمايد . « انتهى » . « بهايى » گفته : « اين كلام در افادهء مرام قاصر و مرا هست كه اشاره به بعضى اعتراضات كرده باشيم . پس گوييم قول بعضى از فضلا كه گفته‌اند : در تقدير تبعيضيّت « من » معنى آيه « فاتوا بعض مثل المنزل بسورة » بايد بود ، خود آن ظاهر البطلان است ، بحثى وارد مىشود ، چه ظهور بطلان ،

--> ( 1 ) . سورهء حج ، آيهء 30 . ( پس از پليدى كه بت‌ها هستند دورى كنيد . . . ) .